Dierenambulances voor in het wild levende dieren...

Wie betaalt dat?

Veel verschillende dieren hebben hun woonplaats gevonden in Nederland – zo komen er in onze natuur 36.000 diersoorten in het wild voor. Van insecten tot zoogdieren. Het is dus niet verrassend dat ook in het wild levende dieren soms een steuntje in de rug nodig hebben en door de mens verzorgd moeten worden. Mag dit zomaar? En zo ja, wat 'moet' je dan doen? En wie betaalt in dat geval de kosten voor vervoer, medische hulp en opvang van een hulpbehoevend in het wild levend dier?

Door: Bärbel Theelen en Léon Ripmeester

Dierenambulances voor in het wild levende dieren...

De RDA (Raad voor Dierenaangelegenheden), een onafhankelijk en gezaghebbend adviesorgaan, kwam afgelopen zomer met een zienswijze met als titel 'Dilemma's in de wildopvang'. Want hoe verhouden wij ons als mens eigenlijk tot in het wild levende dieren? Een in het wild levend dier heeft in Nederland de juridische status van een zogenaamde 'res nullius' – oftewel: een 'zaak' die aan niemand toebehoort – maar zoals de Raad van Dierenaangelegenheden in 2012 stelde in het rapport 'Zorgplicht natuurlijk gewogen', zijn in het wild levende dieren hierdoor eigenlijk ook een beetje van ons allemaal.

'Afblijfplicht vs. 'Zorgplicht'

In Nederland geldt voor in het wild levende dieren een 'afblijfplicht', wat inhoudt dat de mens ze in beginsel met rust moet laten. Dit betekent ook dat de mens eigenlijk niet moet ingrijpen in geval van bijvoorbeeld ziekte of verwondingen bij in het wild levende dieren, indien dit niet noodzakelijk of wenselijk is. Tegenover deze 'afblijfplicht' staat een wettelijke 'zorgplicht' om (ook: in het wild levende) dieren in nood de nodige hulp te bieden. De grens tussen 'afblijven' en 'helpen' is soms vaag. Soms kan het 'helpen' ook bestaan uit de keuze om het dier met rust te laten, bijvoorbeeld om het rustig te laten sterven – helpen kan immers ook voor (onnodige) stress zorgen bij het dier en daarom moet de afweging worden gemaakt of het individuele dier gebaat is bij de hulp, of dat de natuur met rust moet worden gelaten.

Wanneer mag je ingrijpen?

Elke situatie is anders en zoals hierboven beschreven is het afhankelijk van de omstandigheden of men gehoor moet geven aan zijn zorgplicht ten opzichte van in het wild levende dieren. De zorgplicht komt aan de orde, zo geeft de Raad van Dierenaangelegenheden in het rapport van 2022 aan, wanneer iemand een (levend) dier aantreft dat niet reageert op toenadering, gebrekkige pogingen onderneemt om te vluchten, dreigen of vechten of wanneer moet worden aangenomen dat dit dier niet meer kan functioneren zonder hulp. In deze gevallen moet men gehoor geven aan zijn zorgplicht door voor het dier op zoek te gaan naar deskundigheid. Hiervoor kun je terecht bij diverse hulpdiensten en -instanties, waaronder een wildopvang. In Nederland zijn 78 wildopvangcentra die de zorg voor in het wild levende dieren op zich kunnen nemen. Helaas daalt dit aantal jaarlijks en wordt het steeds lastiger deze dieren de juiste zorg te bieden. Vaak zijn de benodigde financiële middelen er niet of is er onvoldoende personeel om de dieren de gewenste zorg te geven.

Wilde dieren hebben geen eigenaar, wie betaalt de kosten?

De kosten voor de dierenambulance rit, de (medische) verzorging en opvang van een huisdier komen in eerste instantie terecht bij de eigenaar van het huisdier. Dit wordt geregeld met een 'behandelopdracht' of de rechtsfiguur van de 'zaakwaarneming'. Zoals hierboven echter beschreven worden in het wild levende dieren op grond van de wet gezien als een 'res nullius'. De regeling voor huisdieren gaat dus niet op. Ook andere wettelijke onkostenvergoedingen bestaan niet voor in het wild levende dieren. Wildopvangcentra moeten voor hun bestaansrecht dan ook een beroep doen op een onkostenvergoeding van de gemeente en/of provincie of houden zichzelf in stand door middel van donaties en giften. Zij werken daarom veelal met vrijwilligers. Het is niet vreemd dat steeds meer wildopvangcentra met moeite hun hoofd boven water houden.

Wild dier in nood: wie bel je?

Voor de verzorging, de ritkosten van de dierenambulance en de opvang van een in het wild levend dier worden geen kosten in rekening gebracht bij degene die hiervoor belt. Mocht je daarom een in het wild levend dier aantreffen dat duidelijk verzorging nodig heeft - bijvoorbeeld veroorzaakt door menselijk handelen - of is er sprake van onnodig lijden, twijfel dan niet en schakel hulp in. Bel de dierenambulance (op het nummer 144)! Dat is vaak een goede optie. Zij maken vervolgens een inschatting of het noodzakelijk is dat zij het dier komen ophalen voor vervoer naar de wildopvang. Wie vervolgens de kosten zal dekken? Laten we hopen dat de wildopvangcentra in de toekomst meer gesteund zullen worden vanuit de (Rijks)overheid middels een structurele financiële bijdrage. Zo komt de zorg voor de in het wild levende dieren toch een beetje te liggen bij ons allen!

Voor dieren in het wild

Wilde dieren in Nederland komen geregeld in de problemen doordat ons land meer en meer is aangepast aan menselijke behoeftes. Wij pleiten voor een diervriendelijkere omgang met wilde dieren, en zoeken actief naar diervriendelijke oplossingen.

Alle dossiers